ITEM^{1 2} EPISTOLA PRAECEPTORUM³ SANCTI CLEMENTIS PAPAE MISSA⁴ IACOBO FRATRI DOMINI.

Clemens⁵ Romanae ecclesiae praesul Iacobo carissimo⁶ Hierosolimorum episcopo.

Quoniam sicut a beato⁷ Petro apostolo accepimus omnium apostolorum patre, qui claves regni caelestis accepit⁸, ac⁹ qualiter tenere debemus de sacramentis, quae geruntur in sanctis, te ex ordine nos decet¹⁰ instruere. Tribus enim gradibus commissa sunt sacramenta divinorum¹¹ secretorum, id est presbyter¹², diaconus et ministri¹³, cum timore et tremore clericorum¹⁴ reliquias corporis dominici debent¹⁵ custodire fragmentorum¹⁶, ¹⁷ in sacrario inveniatur, et¹⁸ si¹⁹ neglegenter agendo²⁰ portioni²¹ corporis et²² sanguinis domini^{23 24} nostri²⁵ Iesu Christi²⁶ presbyter minora non curet²⁷ admonere officia, gravi anathemate percussus²⁸ digna humiliationis plaga feriatur^{29 30}. Certe³¹ tanta ³² holocausta³³ offerantur, quanta populo sufficere ³⁴ non reserventur³⁵, sed cum timore et tremore clericorum et³⁶ diligentia consumantur. Qui³⁷ autem residua corporis domini, quae in sacrario relicta sunt, consumunt, non statim ad com³⁸ conveniant, ne³⁹ putent sanctae portioni commisceri⁴⁰ cibum, qui per aqualiculos⁴¹ degestus⁴² in secessum funditur. Si igitur mane dominica portio⁴³ editur, usque ad sextam ieiunent mini⁴⁴, et si tertia vel quarta hora acceperint, ieiunent usque ad vesperum⁴⁵. Sic secreta sanctificatione aeterna custodienda sunt sacramenta.

De vasis sane⁴⁶ sacris ⁴⁷, male tractari⁴⁸, sed incendio universa tradantur. Cineres quoque eorum in baptisterio⁴⁹ inferantur, ubi nullus transitum⁵⁰ habeat, aut in pariete aut in fossis pavimentorum iactentur, ne introeuntium ⁵¹ aut certe, quae data est in mensam domini. Qui haec fecerit vel leviter quasi nihil ⁵², diaconus triennio sexque⁵³ mensibus a dominico alienus⁵⁴ erit altari gravi percussus anathemate^{55 56}. ⁵⁷ presbyter non admonuerit⁵⁸, decem annis et quinque mensibus excommunicatus sit, propter quod de dominicis sacramentis subiectiora⁵⁹ sibi non admonuerit⁶⁰ ministeria, et postea cum grandi humilitate matri reconcilietur ecclesiae. Pallas vero et vela, quae in sanctuarii⁶¹ sordidata fuerint ministerio, diaconi cum humilibus ministris intra sacrarium⁶² lavet^{63 64} non eicientes foras a secretario⁶⁵ velamina⁶⁶ dominicae mensae, ne forte pulvis dominici corporis male decidat⁶⁷, sindone foris abluant⁶⁸, et erit hoc⁶⁹ operanti peccatum, idcirco intra⁷⁰ sacrarium⁷¹ ministris praecipimus⁷² cum diligentia custodire. Sane^{73 74} pelvis nova comparetur, et praeter⁷⁵ hoc⁷⁶ nihil ⁷⁷, pallae^{78 79} in alia pelve⁸⁰ laventur et in alia vela ianuarum⁸¹. Etiam cura sit ostiariis ⁸² maiorum⁸³, ne quis neglegens aut⁸⁴ ignarus ad velum ianuae domus domini manus incognite⁸⁵ tergat, sed statim coercitus^{86 87} discat⁸⁸ omnis homo, quia velum atrii⁸⁹ domus domini⁹⁰ est. Praecipimus etiam, ne⁹¹ cum extero ecclesiae sive laico ⁹² ponatur ad mensam. Unde scis⁹³ tu, qui passim sacrarii ⁹⁴, unde nosti, si a mulieribus mundi sunt? Hinc et David ab⁹⁵ Abimelech sacerdote interrogatus⁹⁶, cum panes sibi ad comedendum⁹⁷ posceret, si mundus esset a muliere, cum se mundum ante triduum profiteretur, panes propositionis⁹⁸ mandu

Ad^{99 100} dominica¹⁰¹ mysteria¹⁰² tales eligantur¹⁰³, qui ante ordinationem coniuges^{104 105}. Quod si post ordinationem ministro contigerit¹⁰⁶ proprium¹⁰⁷ invadere cubile¹⁰⁸ uxoris, sacrarii non intret limina, nec sacrificii¹⁰⁹ portitor¹¹⁰ fiat, nec altare contingat, nec ab offerentibus¹¹¹ holocausti oblationem suscipiat, nec ad domini¹¹² corporis portionem accedat¹¹³, aquam¹¹⁴ se¹¹⁵ sacerdotum¹¹⁶ porrigat manibus¹¹⁷, ostia forinsecus claudat, minora gerat¹¹⁸ offi¹¹⁹ ad altare¹²⁰ suggerat^{121 122}.

Si forte quispiam presbyter sive diaconus sacrarii sindonem^{123 124 125} vel¹²⁶ velum subtracta¹²⁷ vendiderit, Iudae similis aestimabitur Scariothis¹²⁸, qui propter cupiditatem fecerit hoc opus, noverit se ¹²⁹ Iudae suscepturum poenam.

Clericus¹³⁰ vero¹³¹ solus ad ¹³², nec archidiaconus aut¹³³ diaconus sub praetextu humilitatis officii frequentet¹³⁴ domicilia matronarum aut forte per clericos aut domesticos¹³⁵ eius¹³⁶ matronae mandent secretim¹³⁷ aliquid¹³⁸. Si cognitum¹³⁹ fuerit, et ille deponatur et illa a liminibus arceatur ecclesiae. Sed si forte aliqua intercessio fuerit, episcopo suggeratur. Et si talis¹⁴⁰ est, ad quam debeat ire, pro interventu ipse pergat. Sin¹⁴¹ autem, de latere suo¹⁴² dirigat, cum duobus aut tribus, qui hoc debeat¹⁴³ sanare¹⁴⁴. Sane ad visitandam mulierem infirmam nullus clericus ingrediatur, nisi¹⁴⁵ cum duobus aut tribus. Nemo tamen cum extranea ¹⁴⁶ proxima fuerit, et hoc cum magna sollicitudine fiat. Non¹⁴⁷ ignoramus malicias¹⁴⁸ satanae. Universa haec cum mansuetudine ecclesiastica complenda sunt ministeria¹⁴⁹. Negotium enim dei non decet neglegenter expleri.

Iterum atque¹⁵⁰ iterum de fragmentis domini

Tales¹⁵⁹ ad ministerium eligantur clerici, qui digne¹⁶⁰ possint dominica sacramenta tractare. Melius est enim domini sacerdoti paucos habere ministros, qui possint¹⁶¹ digne opus dei exercere, quam multos inutiles, qui onus grave ordina¹⁶² principio epistolae¹⁶³ usque ad¹⁶⁴ hunc¹⁶⁵ locum de sacramentis delegavit bene intuendi¹⁶⁶, ubi ¹⁶⁷ appareant, neque putrida per neglegentiam¹⁶⁸ remaneant ¹⁶⁹ et fastidio videantur accipere et in peccatum magis decidant per neglegentiam clericorum. Quapropter^{170 171} nemo clericorum ultra haec dissimulet¹⁷² aut neglegere^{173 174 175}.

Ideoque tam iuvenes quam senes de his et de omni conversatione sua ac conversione et poenitentia valde esse ¹⁷⁶ satisque agere, ut¹⁷⁷ haec condigne agant, et de reliquo¹⁷⁸ ornent tam clerici quam saeculares animas suas ornamentis dignissimis, dogmatibus scilicet veritatis, decore pudicitiae, splendore¹⁷⁹ iustitiae, candore pietatis, aliisque omnibus, quibus comptam¹⁸⁰ decet esse rationabilem mentem. Tum¹⁸¹ praeterea declinare a consortiis inhonestis et infidelibus et societates habere fidelium atque illos¹⁸² frequentare conventus, in quibus de pudicitia, de iustitia, de pietate tractatur. ¹⁸³ ex toto corde et ab ipso petere¹⁸⁴, quae decet, ipsi gratias agere¹⁸⁵, veram poenitudinem gerere¹⁸⁶ praeteritorum gestorum, aliquantulum etiam, si possibile est, per misericordias pauperum iuvare poenitentiam. Per haec enim facilior venia ¹⁸⁷, qui ad poe^{188 189} magis gratias agere debet deo, quod, postquam fractus¹⁹⁰ est omnis impetus concupiscentiae carnalis, scientia¹⁹¹ veritatis accepta nulla ei imminet¹⁹² pugna certaminis, per quam insurgentes¹⁹³ adversus animam reprimat¹⁹⁴ corporis voluptates. Superest ergo ei¹⁹⁵ in agnitione veritatis¹⁹⁶ et misericordiae operibus exerceri¹⁹⁷, ut afferat fructus dignos poenitentiae nec putet, quia in temporis¹⁹⁸ longitudine documentum conversionis¹⁹⁹ ostenditur et non in devotionis ac propositi firmitate²⁰⁰. Deo enim manifestae sunt mentes, qui non temporum rationem colligit, sed animorum. Ipse enim probat, si, quae²⁰¹ agnita²⁰² veritatis²⁰³ praedicatione non distulit ²⁰⁴ praeterita perhorrescens futurorum desiderium cepit²⁰⁵ et in amorem regni caelestis exar²⁰⁶ dicat pauper, quia²⁰⁷, cum dives factus fuero, tunc convertar. Non requi²⁰⁸ et piam mentem. Neque dives conversionem suam differat pro solli²⁰⁹ dispenset abundantiam frugum. Neque dicat intra²¹⁰ semetipsum: Quid faciam? Ubi recondam fructus meos? Neque dicat animae suae: Habes multa bona reposita in annos multos, epulare²¹¹ et laetare. Nam dicetur²¹² ei: Stulte, hac nocte auferetur²¹³ abs²¹⁴ te anima tua,

Homini²³⁶ religioso²³⁷ parum esse debet inimicitias aliorum non exercere vel augere male loquendo, nisi eas²³⁸ etiam exstinguere bene loquendo studuerit. Ecce oris nostri bucina²³⁹ ad aures omnium personamus, neque se deinceps ²⁴⁰, quicquid²⁴¹ sequi debeat, tam verbis quam litteris edocetur.

Qualis^{242 243} autem condemnatio et qualis imminet²⁴⁴ maledictio eis, qui in patres peccant, divina nos docet scriptura.

Haec²⁶⁷ nos²⁶⁸ familiarius docebat et haec publiciter^{269 270} nobis praedictus magister et instructor atque ordinator noster princeps apostolorum Petrus in ecclesia praedicabat exemplum dans, ut et nos similiter faciamus. Humiliamini, inquit, in conspectu domini, et exaltabit vos. Nolite detrahere alterutrum, quoniam, qui detrahit fratri, aut, qui iudicat fratrem suum, detrahit legi et iudicat legem. Qui autem iudicat legem non est factor legis, sed iudex,

Ecclesias²⁸⁸ per congrua et utilia facite loca, quae divinis precibus sacrare²⁸⁹ oportet et in singulis sacerdotes divinis²⁹⁰ orationibus deo dicatos²⁹¹ poni, quos ab omnibus venerari oportet et non a²⁹² quoquam gravari²⁹³. Semper²⁹⁴ vitate²⁹⁵ mala, et pro²⁹⁶ animabus vestris ne confundamini^{297 298} fugite et veritatem²⁹⁹ corde proferte³⁰⁰, quoniam multos iam supplantavit³⁰¹ suspicio. Caritatem semper diligite³⁰² et fratres adiuvate. Erunt enim, quasi non sint, et peribunt Unde et³⁰³ dominus ait: Qui vos audit, me audit, et qui vos spernit, me spernit, et qui me spernit, spernit³⁰⁴ eum, qui me misit. Et idem: Qui enim non est adversum vos, pro vobis est. Quisquis enim potum dederit vobis calicem aquae in nomine meo, quia Christi estis, amen dico vobis, non perdet mercedem suam. Et qui scandalizaverit unum ex³⁰⁵ pusillis³⁰⁶ credentibus in me, bonum est³⁰⁷ enim^{308 309} magis, si circumdaretur mola asinaria collo eius et in mare mitteretur. Et si scan

Haec igitur, frater ³²⁷ quis haec praecepta non integra custodierit, sit³²⁸ anathema usque ad³²⁹ adventum domini nostri Iesu Christi. Haec praecepta a sancto Petro apostolo accepi et tibi, carissime frater, insinuare curavi, ut servare³³⁰ omnia praecipias sine macula. Si quis vero³³¹ audierit te, utilis erit minister Christi Iesu. Qui autem non audierit te, immo loquentem deum per te, ipse sibi damnationem accipiet³³².

Omnipotens deus, carissime, sua te protectione custodiat, atque ad caelestis remunerationem patriae³³³ multiplici animarum fructu perducat. Deus te³³⁴ iterum iterumque incolumem custodiat, reverentissime frater. Amen.

O93, f. 2ra; N442, f. 14vb; V630, f. 14ra; I83, f. 24ra; VD38, f. 22ra; SG670, p. 14b; Bcan4, f. 32v

1 INCIPIT SG670

2 ITEM EPISTOLA PRAECEPTORUM SANCTI CLEMENTIS PAPAE MISSA IACOBO FRATRI DOMINI fehlt I83

3 PRAECEPTORUM fehlt SG670

4 MISSA IACOBO FRATRI DOMINI] DE REVERENTIA SACRAMENTORUM VASORUMQUE VEL PALLARUM SACRARUM SEU CETERIS OBSERVATIONIBUS ECCLESIASTICIS SG670

6 carissimo] karissimo et N442

7 beato korr. aus beto VD38

8 accepit korr. aus accipit V630

9 ac qualiter] aequaliter V630; I83; VD38; SG670; Bcan4

11 divinorum korr. aus divinarum V630

12 presbyter, diaconus et ministri] presbytero, diacono et ministro qui V630; presbytero, diacono et ministro I83; Bcan4; presbytero diacono et ministro Hi SG670

13 minister O93; VD38

14 clerici I83; Bcan4; clericorum fehlt SG670

16 fragmentorumque SG670

17 putredo in korr. aus putredo SG670

18 et si] ne cum V630; et si korr. aus et Bcan4

19 si fehlt I83; SG670

20 agitur V630; agatur nec I83; SG670; Bcan4

21 portioni] de portione VD38

22 et sanguinis fehlt V630; VD38

23 domini korr. zu domini gravis inferatur iniuria Communio enim corporis domini V630; domini gravis inferatur iniuria Communio enim corporis domini I83

24 domini nostri iesu christi korr. aus domini Bcan4

25 nostri Iesu Christi presbyter minora] gravis inferatur iniuria Communitio (am Rande vel communicatio SG670) enim domini nostri iesu christi qui (qui korr. aus et SG670) SG670

26 Christi] Christi si neglegenter erogetur et V630; Christi si neglegenter agatur et I83; Christi] christi gravis inferatur iniuria comminutio enim domini nostri iesu christi si neglegenter agatur et Bcan4

27 curat I83; VD38; SG670; Bcan4

28 percussus fehlt V630; perculsus pro iudicio I83; SG670; Bcan4

29 am Rande percutiatur VD38

30 feriatur korr. aus feriantur SG670

31 Certe] Certe et korr. aus Certe SG670

32 altario korr. aus altaria O93; altari SG670

36 et fehlt SG670

37 am Rande De acceptione corporis domini VD38

38 am Rande De dominico copore veniens ad digestum I83

40 commisceri korr. aus commiscere V630; commiscere I83; VD38; SG670; Bcan4

41 am Rande ventriculos V630

49 baptisterium VD38

50 transitum habeat] transitus habeatur I83; SG670; Bcan4

52 ministerio] divina mysteria V630; ministerium VD38; ministeria O93; mysterii SG670

53 sexque] et sex SG670

54 alienus fehlt O93; N442; I83; VD38; SG670; Bcan4

55 am Rande Gl perditione V630

56 anathemate] anathemate removendus SG670

57 clericos I83; SG670; Bcan4

58 commonuerit V630

60 commonuerit V630; amonuerit VD38

61 sanctuario V630; VD38; Bcan4

62 sacrarium lavet non eiecientes foras a sacrario] sacrarium lavent non eiecientes foras a sacrario et korr. aus sacrarium et VD38

63 lavent I83; VD38; SG670; Bcan4

64 lavet non eiecientes foras a secretario fehlt O83; N442

65 sacrario I83; VD38; SG670; Bcan4

66 velamine Bcan4

67 decidat] decidat a V630; korr. aus decedat VD38

68 abluto V630; delata I83; SG670; Bcan4; delata korr. aus abluant VD38

69 haec O93; V630; VD38

70 intra sacrarium] in sacrario I83; SG670; Bcan4

71 sacrarium korr. aus sacrium V630

72 praecipimus] praecipimus haec sancta V630

73 am Rande Pelvis vas ad pedes lavandos V630

75 praeter] pręparetur ad SG670

79 pallae in alia pelve laventur et in alia vela ianuarum. Etiam] Pallę altaris solę in ea laventur De velis autem ianuarum V630; pallae] pallea O93; I83; Palla VD38

80 pelve korr. aus pelle Bcan4

81 ianuarum korr. aus inuarum Bcan4

82 amonitione I83

83 maioris VD38; maior O93

84 aut korr. aus au V630

85 incondite V630; incognitate VD38

86 am Rande prohibitus VD38

88 discat korr. aus dicat Bcan4

89 atrii fehlt V630

90 domini] domini sanctum V630; I83; SG670; Bcan4

92 domini fehlt SG670

93 scis korr. aus sis I83; VD38; sis Bcan4

94 am Rande praebes VD38

95 a O93; ad I83; VD38

96 interrogatur VD38

97 conmedendum Bcan4

98 propositionis korr. aus propositiones V630

100 Ad] Ministri altaris presbiteri sive diaconi ad I83; SG670; Bcan4

101 dominica] dominica autem O93; V630

102 mysteria fehlt I83; Bcan4; ministeria VD38

103 eligantur] eligantur officia I83; SG670; Bcan4

104 coniugen Bcan4

105 reliquerunt I83; SG670; Bcan4

106 contingerit Bcan4

107 propriae I83; SG670; Bcan4

110 portitor korr. aus portior O93

111 offerendibus I83; Bcan4

112 dominici V630; I83; VD38; SG670; Bcan4

113 accedat] accedat nec V630

114 aqua, am Rande sed aquam tantum O93

115 se fehlt V630; I83; VD38; SG670; Bcan4

116 sacerdotibus V630

117 manibus] ad manus sed V630

118 am Rande agat VD38

119 sane] sane calicem V630

120 altare] salutare non V630; salutarem calicem non I83; altare vel calicem non SG670; altare calicem non korr. aus salutarem calicem non Bcan4

121 am Rande subministrat VD38

122 sufferat V630

123 am Rande Gl. velam in lineum feminarum V630

124 sindones I83; SG670

125 sindonem vel] sindones vel korr. aus sindones Bcan4

126 vel velum] velut I83

127 subtracta korr. aus subtrata N442; subtracte I83; subtractam VD38; subtractum korr. aus subtracta Bcan4

128 scariothi I83; Bcan4

129 supradicto O93

130 am Rande Non licere solis clericis cum mulieribus loqui N442; VD38

133 aut diaconus fehlt VD38

134 frequenter I83; Bcan4; frequentent SG670

135 domesticos eius korr. aus domesticos Bcan4

136 eius fehlt I83; SG670

138 aliquit. Si cognitum fuerit, et ille deponatur et illa a liminibus arceatur ecclesiae korr. aus aliquit O93

139 ignitum I83; agnitum SG670; Bcan4

140 talis est korr. aus talis SG670

142 suo korr. aus suae V630

143 debeant V630;

145 nisi korr. aus si N442

146 aut korr. aus au VD38; et SG670

147 Non] Non enim korr. aus Non VD38

148 militias O93; malicias korr. aus malicia I83

151 domini V630; dominici korr. aus dominicis I83

152 am Rande Ut sit calix domini mundus ne minister incurrat peccatum V630

153 lotus] lotus dei I83; SG670

154 calix diacono korr. aus calix Bcan4

155 diacono fehlt I83; SG670

156 faciat I83; SG670; Bcan4

157 honestitate VD38

158 implere SG670

160 digne possint] possint digne VD38

161 possint korr. aus possit N442; possunt SG670

163 eclesia korr. aus eclesiae SG670

164 ad fehlt V630; VD38; in I83; SG670; Bcan4

166 tuendis I83; SG670; Bcan4; intuenti VD38

167 partionis I83

168 neglentiam VD38

169 riduculo VD38

171 Quapropter nemo] Qua nemo propter Bcan4

172 am Rande negligat contemnat VD38

173 neglegenter Bcan4

174 interlinear peragat VD38

175 contractent SG670

176 sollicitos] sollicitos oportet V630; sollicitos decet korr. aus sollicitos SG670

177 et I83; Bcan4

178 relico Bcan4

179 splendore] splendore eius VD38

180 am Rande ornatam VD38

181 interlinear deinde VD38

182 illos korr. aus illis VD38

183 dominum SG670

184 petere korr. aus petre VD38

185 agere veram poenitudinem gerere korr. aus agere N442

186 interlinear agere VD38

187 is fehlt O93

188 interlinear tantum VD38

189 eo korr. aus eos Bcan4

190 fractus korr. aus factus SG670

191 scientiae O93; N442

192 interlinear instat VD38

193 insurgentes korr. aus surgentes O93

194 reprimat korr. aus reprimit N442

195 ei fehlt VD38

196 veritatis et] veritatis korr. aus veritatis et SG670

197 exerceri korr. aus exerciri Bcan4

198 temporis korr. aus tempris O83

199 confessionis korr. aus conversionis SG670

200 firmitatem I83; Bcan4

201 quis V630; I83; SG670; Bcan4

202 interlinear cognita VD38

203 veritatis korr. aus veritatis praedica SG670

208 am Rande pium iustum VD38

211 aepulare korr. aus aepule Bcan4

212 dicitur I83; VD38; SG670; Bcan4

213 auferetur korr. aus aufertur N442; aufertur O93; V630; aufetur VD38

214 a SG670; abs korr. aus a Bcan4

215 festinet korr. aus festine N442

216 consequantur SG670

217 interlinear accepti VD38

218 sint korr. aus sunt N442; V630

219 desideriorum korr. aus desidesideriorum SG670

220 Senes korr. aus Sanes V630

221 interlinear dubitet VD38

222 interlinear dubitandi VD38

223 videt SG670

224 se SG670; si Bcan4

225 abutitur SG670

226 patientiam I83; VD38; Bcan4

227 intellegit SG670

228 fit SG670

231 revocare korr. aus revocaret Bcan4

232 correptionem Bcan4

233 ad korr. aus a N442; a Bcan4

234 interlinear respicit VD38

235 spectat V630; VD38

237 religioso korr. aus regio V630; religioso korr. aus regioso SG670

242 am Rande De his qui in patrem peccant I83; L Bcan4

243 Vor Qualis Rubrik De his qui in patrem peccant Bcan4

244 interlinear instat VD38

245 corporalis V630

247 cooperuerunt, ipse quidem Cham et illi, qui ex eo nati sunt, sub maledicto facti sunt, qui autem cooperuerunt korr. aus cooperuerunt V630 (maledictione] maledicto)

249 isti korr. aus isto O93

250 maiore et ampliore] maiori et ampliori SG670

251 condempnatione korr. aus condemptione V630; korr. aus condempnationem I83

252 patribus korr. aus tribus VD38

253 am Rande contradicere VD38

254 obiurgare korr. aus obviare V630

256 iniuriam vel contumeliam eis inferre moliuntur quoniam qui his resistit deo resistit et qui eis fehlt SG670

257 am Rande praeparare VD38

258 facit fehlt SG670

259 faciunt korr. aus facit SG670

260 lingua Bcan4

261 loquentem iniquitatem korr. aus loquentem Bcan4

262 altitudine N442

263 iniquitatem adversus deum] adversus deum iniquitatem V630

264 tuum V630; SG670; Bcan4

265 am Rande irrides VD38

266 insultans I83; Bcan4

268 nos fehlt I83

270 publiciter nobis] nobis publice korr. aus nobis publiciter V630

271 oportet] oportet non korr. aus oportet V630

272 praecepit fehlt SG670

273 iudicare] iudicare in I83; VD38; SG670; Bcan4

274 his, qui fratres tribulant, et fehlt SG670

275 quanto korr. aus quanti V630

276 purgatiores korr. aus purgationes Bcan4

277 Quod korr. aus Quo I83

278 nos fehlt VD38

279 nos dominus] dominus nos I83

280 in illa die fehlt V630

281 filii mei inquit] inquit filii mei V630

282 tenetote] tenete totam N442; I83; VD38; SG670; Bcan4

283 am Rande investigabitur VD38

284 custodierit O93; Bcan4

285 invenient korr. aus inveni N442

286 quid respondeant Semper cavetote] ab eo Qui semper cavere korr. aus Qui semper cavere SG670

287 cavetote] cavetote que korr. aus cavetote V630; cavetote] cave quod te VD38

289 sacrari SG670

290 divinis korr. aus divini Bcan4

291 am Rande consecratos VD38

292 am Randeab aliquo VD38

293 am Rande affligi VD38

295 am Rande prohibete VD38

297 am Rande erubescatis VD38

299 veritate in I83

301 supplantavit korr. aus supplicavit V630

302 diligite korr. aus dilite SG670

303 et fehlt SG670

304 am Rande deicit VD38

306 interlinear minimis VD38

309 ei N442; ei korr. aus enim V630

310 in fehlt V630

311 inextinguibilem korr aus extinguibilem O93; Bcan4

312 moritur korr. aus morietur N442; morietur I83; VD38; SG670; Bcan4

313 extinguetur O93; N442; I83; VD38; SG670; Bcan4

314 te scandalizat] scandalizat te VD38

315 est] est tibi korr. aus est V630; est] est tibi SG670

316 morietur korr. aus moritur N442; morietur I83; VD38; SG670; Bcan4

317 ut supra] et ignis non extinguitur V630; ut supra fehlt O93

318 illum Bcan4

319 morietur korr. aus moritur N442; morietur VD38; SG670; Bcan4

321 Qui autem] Quia I83

322 am Rande aliter V630; VD38

323 am Rande praemium VD38

324 vitae aeternae] aeternae vitae O93; V630; N442; I83; VD38

325 parete korr. aus parate O93; parate VD38

326 qui I83; VD38; SG670; Bcan4

329 ad fehlt VD38; SG670

331 vero fehlt SG670

332 acquiret I83; SG670; Bcan4

333 patriae] patrię cum SG670

334 te fehlt I83

335 EXPLICIT fehlt SG670