ITEM¹ EPISTOLA SANCTI CLEMENTIS PAPAE² DE COMMUNI VITA ET RELIQUIS CAUSIS³ SUIS DISCIPULIS SCRIPTA HIEROSOLIMISQUE DIRECTA.

Dilectissimis⁴ fratribus et condiscipulis⁵ Hierosolimis cum carissimo fratre Iacobo coepiscopo⁶ habitantibus Clemens episcopus.

Communis vita, fratres, omnibus est necessaria et maxime his⁷, qui deo irrepraehensibiliter militari^{8 9} cupiunt et vitam apostolorum eorumque discipulorum imitari volunt. Communis enim usus¹⁰ omnium, quae sunt in hoc mundo, omnibus esse hominibus debuit, sed per iniquitatem¹¹ alius hoc suum dicit¹² esse, et alius illud¹³, et sic inter mortales facta divisio est. Denique¹⁴ Graecorum quidam sapientissimus haec ita¹⁵ sciens esse ait¹⁶ communia¹⁷ debere¹⁸ <V630, f. 18va> esse amicorum omnia¹⁹. In²⁰ omnibus autem sunt sine dubio et coniuges. Et sicut non potest, <VD38, f. 31vb> inquit, dividi aer <SG670, p. 38a> neque splendor solis, ita nec²¹ reliqua, quae <Bcan4, f. 39r> communiter in hoc mundo omnibus data sunt ad habendum <I83, f. 34rb> dividi debere, sed habenda esse communia. <O93, f. 4rb> Unde et dominus per prophetam loquitur dicens: Ecce quam bonum et quam iocundum²², habitare fratres in unum, et reliqua. Istius enim consuetudinis more retenta^{23 24} etiam apostoli eorumque discipuli, ut praedictum est, una nobiscum et²⁵ vobiscum communem vitam duxere, unde²⁶ bene nostis, erat multitudinis eorum cor unum et anima una, nec²⁷ quisquam eorum aut nostrum de his, quae possidebat, aliquid suum esse dicebat, sed omnia illis et nobis erant communia, nec²⁸ quisquam egens erat inter nos. Omnes vero, qui domus²⁹ vel agros possidebant, vendebant³⁰ eos <N442, f. 19ra>, et pretia eorum³¹ et reliquas res, quas habebant, afferebant ponentes ante pedes apostolorum, sicut nobis<SG670, p. 38b>cum quidam vestrum cognoverunt et viderunt, et dividebantur singulis³², prout cuique opus erat.

Ananias autem vir austerus^{33 34}, et Saphira³⁵ uxor eius, qui mentiti sunt apostolis de pretio agrorum suorum³⁶, quos vendiderant³⁷, nobis praesentibus in conspectu omnium circumstantium³⁸ a conspectu apostolorum propter³⁹ pecca<I83, f. 34va>tum eorum et mendacium, quod fecerunt, mortui delati⁴⁰ sunt ambo. Cetera⁴¹, quae⁴² de talibus cognovimus et vidimus, <VD38, f. 32ra> nec recordatione nec demonstratione digna sunt. Quapropter⁴³ haec⁴⁴ vobis⁴⁵ cavenda^{46 47} mandamus, et doctrinis et exemplis apostolorum oboedire praecipimus, quia⁴⁸ hi⁴⁹, qui eorum⁵⁰ mandata postponunt⁵¹, non solum⁵² rei, sed et⁵³ extorres⁵⁴ fiunt, quae non solum vobis cavenda, sed⁵⁵ omnibus praedicanda sunt.

Relatum⁵⁶ est etiam nobis, quod quidam vestris in partibus commorantes adversantur sanis doctrinis, et prout eis videtur, non secundum traditionem patris⁵⁷, sed⁵⁸ iuxta suum sensum docere videntur. Multas enim quidam⁵⁹, ut audivimus, vestrarum partium⁶⁰ ingenium⁶¹ hominum <SG670, p. 39a> ex his, quae legunt, verisimilitudines capiunt. Et⁶² ideo diligenter observandum est, ut lex dei, cum legitur, non secundum propriam⁶³ ingenii intellegentiam legatur vel doceatur. Sunt enim multa verba in scripturis⁶⁴ divinis, quae possunt trahi ad eum sensum, quem sibi unusquisque sponte praesumpsit⁶⁵, sed fieri non oportet. <I83, f. 34vb> Non enim sensum⁶⁶, quem⁶⁷ extrinsecus⁶⁸ adulteris⁶⁹ alienum et extraneum debetis quaerere, aut quomodo⁷⁰ ipsum⁷¹ scripturarum auctoritate confirmetis, sed ex ipsis scripturis sensum capere⁷² veritatis. Et ideo oportet ab eo intellegentiam discere⁷³ scripturarum, qui⁷⁴ eam a maioribus secundum⁷⁵ veritatem sibi traditam servat⁷⁶, ut⁷⁷ et ipse possit ea, quae⁷⁸ recte suscepit, competenter⁷⁹ asserere. Cum enim <V630, f. 18vb> ex divi<VD38, f. 32rb>nis scripturis integram quis et firmam regulam veritatis susceperit, absurdum⁸⁰ non erit, si aliquid etiam⁸¹ ex eruditione⁸² communi⁸³ ac liberalibus studiis, quae <SG670, p. 39b> forte in pueritia attigit^{84 85}, ad assertionem⁸⁶ veri dogmatis⁸⁷ conferat, ita tamen⁸⁸, ut, ubi vera didicit, falsa et simulata⁸⁹ declinet.

Incertum est enim etiam⁹⁰ iuvenibus vitae tempus, senibus autem iam⁹¹ nec incertum est. Non enim⁹² dubitatur⁹³, quod quantumcumque est, quod putatur superesse, breve sit. Et⁹⁴ ideo tam iuvenes quam senes⁹⁵ oportet de conversione et poenitentia valde esse <I83, f. 35ra> sollicitos et satis⁹⁶ agere⁹⁷, ut de⁹⁸ reliquo ornent animam suam ornamentis dignissimis, id est dogmatibus⁹⁹ veritatis, decore pudicitiae, splendore iustitiae, candore pietatis aliisque¹⁰⁰ omnibus, quibus comptam¹⁰¹ decet esse rationabilem <Bcan4, f. 39v> mentem. Unde consilium dantes vestram prudentiam hortamur, ut¹⁰² ab apostolicis regulis non recedatis, sed communem vitam ducentes et scripturas sacras <N442, f. 19rb> recte intellegentes, quae domino vovistis¹⁰³, adimplere satagatis et¹⁰⁴ oratione assidua, cum dei <SG670, p. 40 (49)a> gratiam¹⁰⁵ merueritis, tunc sine suspicione mali interitus¹⁰⁶ vota possint celebrari festiva. Deus autem pacis sit cum omnibus vobis. Amen.

O93, f. 4rb; N442, f. 19 rb; V630, f. 18vb; I83, f. 35 ra; VD38, f. 32rb; SG670, p. 40 (49)a; Bcan4, f. 39v

1 ITEM fehlt SG670

2 PAPAE DE COMMUNI VITA ET RELIQUIS CAUSIS SUIS DISCIPULIS SCRIPTA HIEROSOLIMISQUE DIRECTA] DE VITA ET CONVERSATIONE ECCLESIAE PRIMITIVAE ET FRAUDOLENTORUM DAMNATIONE SG670

3 CAUSIS fehlt V630

5 condiscipulis korr. aus consdiscipulis SG670

8 am Rande servare VD38

9 militare V630; VD38; SG670; militare korr. aus militari Bcan4

10 am Rande consuetudo VD38

11 iniquitatem korr. aus niquitatem O93

15 ita sciens esse] sciens esse ita V630

16 ait fehlt V630

17 am Rande Quod inter amicos omnia debere esse communia VD38

18 debere esse] ese debere Bcan4

19 omnia korr. aus omnia. In omnibus autem sunt sine dubio et coniuges VD38

20 In omnibus autem sunt sine dubio et coniuges fehlt I83; SG670; Bcan4

21 nec korr. aus ne Bcan4

22 am Rande letum VD38

23 am Rande servato VD38

24 retento korr. aus retenta V630; retento SG670; Bcan4

25 et vobiscum fehlt VD38

26 unde] unde ut korr. aus unde V630; unde ut SG670

27 Ne I83; nec korr. aus ne SG670; Bcan4

32 singulis korr. aus singuli I83

33 am Rande durus crudelis VD38

34 austerus korr. aus austeris SG670

35 safira korr. aus zafira Bcan4

36 suorum korr. aus suurum SG670

37 vendiderat korr. aus vendider O93

38 circumstantium korr. aus corcumstantium O93

39 preter Bcan4

41 Cetera] Cętera vero korr. aus Cętera SG670

44 haec korr. aus hae V630

45 nobis SG670

46 cavenda mandamus, et doctrinis et exemplis apostolorum oboedire praecipimus, quia hi, qui eorum mandata postponunt, non solum rei, sed extorres fiunt, quae non solum vobis cavenda] korr. aus cavenda V630

47 cavenda mandamus, et doctrinis et exemplis apostolorum oboedire praecipimus, quia hi, qui eorum mandata postponunt, non solum rei, sed et extorres fiunt, quae non solum vobis fehlt SG670

49 hi fehlt VD38

50 eorum mandata] mandata eorum V630

51 praeponunt I83; VD38; postponunt korr. aus praeponunt Bcan4

53 et fehlt V630; N442; I83; VD38; Bcan4

54 am Rande alieni VD38

55 sed] sed et SG670

56 Relatum est korr. aus Relatum O93

57 patrum SG670

59 quidem Bcan4

60 partium] partium secundum SG670

61 ingenium fehlt VD38

63 propriam ingenii korr. aus propriam V630

64 scripturis korr. aus scriptu I83

66 sensum quem korr. aus sensum O93

67 quem fehlt SG670

68 extrinsecus korr. zu extrinsecus ab V630

69 adulteratis VD38; adulteris] ab aliis SG670; adulteratis korr. aus adulteris Bcan4

71 ipsum] ipsum ex V630

73 discere korr. aus dicere SG670

74 qui] Qui et SG670

75 secundum] secundum scripturarum qui eam a maioribus secundum O93

76 servavit korr. aus servabit SG670

77 ut fehlt SG670

82 eruditione korr. aus ruditione Bcan4

83 communi ac liberalibus] ac liberalibus commune V630

85 attigit korr. aus attingit V630; Bcan4

86 am Rande adfirmationem approbationem VD38

87 am Rande doctrinae VD38

89 interlinear facta VD38

90 etiam iuvenibus vitae tempus, senibus autem iam nec incertum est. Non fehlt VD38

91 iam fehlt SG670

92 enim fehlt I83

93 dubitatus I83

95 senex Bcan4

96 am Rande multum VD38

97 am Rande operari VD38

98 am Rande deinceps VD38

99 interlinear doctrinis VD38

100 aliisque korr. aus aliosque O93

101 am Rande ornatam VD38

102 ut ab korr. aus ut V630; SG670

103 vovistis] sunt placita vos ea salubriter SG670; vovistis korr. aus novistis Bcan4

105 gratiam] gratiam merueritis V630